www.abadansaz2.blogfa.com

دیابت چیست؟
مقدمه: بدن ما از میلیون‌ها سلول ساخته شده است که برای فعالیت (حیات سلولی و انجام وظیفه) نیاز به انرژی دارد. غذایی که می‌خوریم تبدیل به قندی می‌گردد که گلوکز نامیده می‌شود. این قند توسط جریان خون به سلول‌های بدن می‌رسد  که  سلول‌ها برای تولید انرژی از آن استفاده می‌کنند. برای ورود گلوکز و یا قند به درون سلول ۲ پیش شرط باید فراهم باشد: 
۱ـ سلول باید به اندازه کافی گیرنده (درب‌های ورودی) داشته باشد. این گیرنده‌‌ها Receptorsنامیده می‌شود. 
۲ ـ وجود ماده‌ای بنام انسولینبرای باز نمودن گیرنده‌ها.
هرگاه این شرایط فراهم گردد٬ گلوکز و یا قند وارد سلول می‌شود و برای تولید انرژی (سوخت) مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدون انرژی سلول می‌میرد. انسولین هورمونی شیمیایی است که توسط لوزالمعده (Pancreas) تولید می‌شود. میزان انسولین و مقدار قند خون در نوسان است. به هرگونه اختلالی در ورود قند به سلول‌های بدن بیماری دیابت گفته می‌شود. دیابت یک بیماری متابولیسمی (سوخت و ساز) می‌باشد.

انواع دیابت:بیماری دیابت به دو شیوه برای سلول‌های بدن که نیازمند دریافت مقدار کافی گلوکز یا قند می‌باشند٬ مشکل ساز است:
۱ـ ممکن است انسولین توسط پانکراس ساخته و یا تولید نشود و چون برای باز کردن گیرنده‌های سلولی به انسولین نیاز است٬ گلوکز یا قند نمی‌تواند وارد سلول شود٬ و به همین دلیل میزان قند خون افزایش می‌یابد. این اختلال به «دیابت وابسته به انسولین» یا «دیابت نوع یک» معروف است.
۲ـ ممکن است که انسولین به اندازه کافی تولید شود و در خون نیز وجود داشته‌باشد٬ ولی تعداد گیرنده‌های روی سلولی به اندزهٔ کافی وجود نداشته‌باشد که به گلوکز و یا قند اجازه ورود به سلول را دهد. اگرچه انسولین کافی در خون وجود دارد٬ ولی نمی‌تواند کاربردی داشته باشد که در نتیجه منجر به افزایش میزان قند خون می‌گردد. از این وضعیت به دیابت «مقاوم به انسولین»٬«غیر وابسته به انسولین» و یا «دیابت نوع دو» نامبرده می‌شود. این نوع دیابت بسیار شایع تر از نوع اول می‌باشد.

علایم و نشانه‌های دیابت: علایم و نشانه‌های بیماری دیابت به نوع آن و سن فرد در زمان تشخیص بستگی دارد٬ ولی در مجموع می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تشنگی و گشنگی دایمی٬ ادرار مداوم و خارج از حد معمول٬ کاهش وزن بی دلیل (البته فراموش نشود که افراد چاق بیشتر در معرض خطر ابتلاء به این بیماری می‌باشند) خستگی مداوم٬ تاری دید٬ تاخیر در بهبودی زخم‌ و بریدگی و خارش مداوم پوست.
توجه: در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت ممکن است هیچ یک از علایم فوق دیده نشود. به همین دلیل است که انجام یک آزمایش خون ساده و ناشتا (بدون صرف صبحانه) برای اندازه گیری میزان قند موجود در خون اهمیت پیدا می‌کند. این روش قابل اطمینان ترین روش برای اندازه‌گیری اندازه قند خون (بالا و یا پایین) می‌باشد.

روش‌های درمانی: تا این لحظه درمان قطعی برای بیماری دیابت وجود ندارد٬ ولی خوشبختانه این بیماری با ثابت نگهداشتن میزان قند خون در حد نرمال کاملا قابل کنترل است. در حال حاضر در آمریکا اعضاء کلیدی تیم درمانی را  یک پزشک متخصص و یک متخصص تغذیه و رژیم درمانی تشکیل می‌دهد.
بیمار مبتلا به دیابت نوع یک انسولین تولید نمی‌کند٬ به همین دلیل این فرد باید بین انسولین دریافتی و تغذیه خود تعادل برقرار کند. انسولین مورد نیاز توسط تزریق وارد بدن می‌گردد که ممکن است این عمل در روز چندین مرتبه تکرار شود.
بیماران مبتلا به دیابت نوع دو٬ ممکن است که به انسولین نیاز نداشته باشند. تغذیه مناسب و صحیح و فعالیت بدنی در حال حاضر بهترین روش کنترل دیابت نوع دو می‌باشد. داروهای خوراکی نیز برای اینگونه بیماران تجویز می‌شود و حتی گاهی در دیابت نوع دو  فرد مبتلاء٬ به انسولین نیاز دارد.

کنترل دیابت: موفقیت در کنترل بیماری دیابت کاملا به شخص بستگی دارد. با شناخت این بیماری و کنترل میزان قند خون می‌توان از یک زندگی همسان افراد سالم بهره‌مند شد. موارد زیر از جمله موارد مهم در کنترل این بیماری است:
۱ـ تغذیه صحیح.
۲ـ فعالیت بدنی.
۳ـ اندازه گیری دایمی میزان قند خون.
۴ـ مصرف دارو در صورت نیاز.
۵ـ افزایش دانسته‌ها و اطلاعات معتبر علمی در مورد بیماری دیابت.
پس از تشخیص این بیماری توسط پزشک متخصص٬ یک رژیم درمانگر و متخصص تغذیه در مورد اندازه و نوع غذای مورد نیاز٬ با توجه به بیماری شما٬ توصیه‌های مورد لزوم را در اختیارتان قرار می‌دهد.
فراموش نکنید که معاینه دایم توسط پزشک متخصص و مشورت و کنترل رژیم غذایی توسط متخصص تغذیه٬ همیشگی و دایمی است.

سه هدف مهم در تغذیه صحیح در مورد بیماران دیابتی عبارت است از:
۱ـ کنترل وزن.
۲ـ ثابت نگه‌داشتن سطح قند خون در حد نرمال.
۳ـ کاهش چربی خون.
یک رژیم غذایی صحیح شامل تغییراتی در نوع٬ حجم و دفعات آنچه می‌خورید٬ می‌باشد. مطمئن باشید از تنوع غذایی که از بابت نوع٬ مزه و طعم در برنامه غذایی (تغذیه) شما گنجانیده می‌شود٬ خوشحال و متعجب خواهید شد. فعالیت بدنی نیز به روش‌های مختلفی به بیمار دیابتی کمک می‌کند. قند خون را پایین می‌آورد٬ کمک به کاهش وزن می‌کند و قلب را سالم نگه می‌دارد. همچنین فعالیت بدنی باعث کاهش فشار وارده به عضلات و تقویت آنها می‌شود. نوع و میزان فعالیت بدنی شما توسط تیم کنترل دیابت تعیین می‌گردد. قبل از شروع هرگونه فعالیت بدنی باید مشورت کنید و توصیه‌های آنها را انجام دهید. کنترل دائم و دقیق قند خون برای دانستن میزان سطح آن (بالا و یا پایین بودن آن) بسیار مهم است. چنانچه قند خون شما بالا و یا پائین است٬ ممکن است نیاز به تغییر دارو٬ تغذیه و یا فعالیت بدنی باشد.

عوارض دیابت: تخریب عصب‌ها و رگ‌های خونی از جمله عوارض جدی بیماری دیابت است. اگرچه هنوز دلایل این تخریب عصب‌ها ناشناخته است٬ ولی این عارضه  آسیب دیدگی اعصاب (Diabetic Neuropathy) نامیده می‌شود؛ معمولا اعصابی که در طول ران و پا به سمت پایین می‌روند را درگیر می‌کند و در این حالت در پاها  سردی و بی‌حسی احساس می‌شود. کسانی که دچار این عارضه هستند‌٬ باید بسیار دقت کنند و از هرگونه صدمه و آسیب نظیر فشار بیش از حد٬ سوختگی و بریدگی در پاها خودداری کنند. بیماران دیابتی باید هر روز پاهای خود را معاینه و در صورت مشاهده هرگونه ویژگی غیر طبیعی به پزشک مراجعه کنند. عدم کارکرد صحیح سیستم های عصبی دستگاه جنسی (زنان و مردان) نیز یکی دیگر از عوارض بیماری دیابت می‌تواند باشد. از سوی دیگر  ممکن است اعصابی که به سمت قلب می‌روند نیز تحت تاثیر بیماری دیابت قرارگیرند و در صورت حملهٔ قلبی٬ درد  شایع قفسه سینه احساس نشود‌؛ هنگام بروز هرگونه درد غیر طبیعی در قفسهٔ سینه٬ دست و بازوها باید به پزشک مراجعه شود.
قند بالا می‌تواند باعث تخریب رگ‌های خونی شود و متعاقب آن باعث افزایش انباشتگی چربی (گرفتگی عروق) شود  که منجر به بیماری‌های قلبی و عروقی می‌گردد. حتی اندام‌های دیگری مانند پا٬ کلیه‌ و چشم‌ نیز در معرض تخریب عروقی و گرفتگی عروق هستند. به این دلیل است که برنامهٔ تغذیه‌ای برای بیماران دیابتی شامل پایین آوردن چربی و کنترل قند خون می‌باشد.
در بیماران دیابتی ممکن است کلیه‌ها قادر به تصفیه مواد زاید خون نباشند و دچار نارسایی کلیوی شوند. بیماران دیابتی که همزمان دچار بیماری کلیه نیز هستند در معرض خطر جدی افزایش فشار خون قرار می‌گیرند و با ابتلاء به بیماری فشار خون کلیه‌ها صدمات و آسیب‌های جبران ناپذیری می‌بینند. گاهی در این‌گونه بیماران دیابتی٬  دیالیز و یا حتی تعویض کلیه گریز ناپذیر است.

خطر در بیماری دیابت: در بیماران دیابتی٬ حتی زمانی که قند خون تحت کنترل است و یا بیمار تحت درمان است٬ ممکن است قند خون بالا و یا پایین تر از حد نرمال شود. این شرایط بسیار جدی است و باید فرد دیابتی و حتی دیگران توجه کافی به این مورد داشته باشند. خوشبختانه با واکنش به موقع  و مناسب می‌توان این وضعیت بحرانی را به شرایط عادی برگرداند.
وقتی گلوکز و یا قند زیادی در خون وجود دارد٬ قند بالا یا Hyperglycemia نامیده می‌شود. این وضعیت به دلیل خوردن زیادی مواد غذایی٬ مواد و غذاهای شیرین و یا عدم مصرف دارو بوجود می‌آید. حتی ممکن است زمانی که فرد دیابتی دچار بیماری دیگری همچون یک سرماخوردگی معمولی است٬ بوجود آید. قند بالا در بیماران دیابتی خطر کما به همراه دارد.
قند پایین در بیماران دیابتی Hypoglycemia نامیده می‌شود و زمانی اتفاق می‌افتد که میزان قند در خون کاهش می‌یابد. وقتی این حالت بوجود می‌آید که بیمار دیابتی انسولین یا داروهای دیگری مصرف ‌کند. همچنین در اثر مصرف بیش از حد انسولین (که از آن بنام شوک انسولینی نام برده می‌شود)٬ عدم مصرف و یا مصرف کم مواد غذایی و یا فعالیت بدنی بیش از حد معمول میتوان شاهد بروز چنین وضعیتی بود. علایم قند پایین عبارت است از:
لرزش٬ تعریق٬ بی‌حسی٬ گشنگی٬ سرگیجه٬ سستی٬ عدم تمرکز فکری٬ تپش قلب٬ بی‌حوصلگی٬ وسواس زیادی٬ بی‌حسی لب و دهان٬ سردرد٬ ضعف و تاری دید٬ ضعف تکلم  که در صورت عدم توجه و درمان به موقع منجر به غش و حمله قلبی می‌شود.

یادآوری ـ دیابت را می‌توان کنترل کرد. برای کنترل بیماری دیابت و پیشگیری از عوارض مختلف آن (نظیر بیماری‌های کلیوی و چشم و زخم های بهبود ناپذیر و ...) باید برنامه درمانی شامل کنترل دایم قند خون٬ تغذیه مناسب و صحیح٬ فعالیت بدنی و رعایت نکات بهداشتی را پیشه کرد.
در پاسخ به سوال یکی از خوانندگان محترم وبلاگ در زمینه نوع تغذیه و آنچه که یک دیابتی باید بداند مطلبی در این وبلاگ منتشر شده است٬ در صورت علاقه‌مندی می‌توانید آن را در اینجا مطالعه کنید. در این سایت نیز می‌توان لیست افراد مشهور دیابتی را مرور کرد.

خرافات دیابتی: 
۱ـ دیابت بیماری مسری است.
۲ـ خوردن شیرینی٬ شکر و قند زیادی عامل بیماری دیبابت است.
۳ـ افراد مبتلا به دیابت دچار نابینایی می‌شوند.
۴ـ افراد مبتلا به دیابت بیشتر دچار بیماری می‌گردند.
۵ـ افراد متلا به دیابت هر غذایی نمی‌توانند بخورند. غذای ویژه دیابتی‌ها وجود دارد.
۶- افراد مبتلا به دیابت هرگز نباید شیرینی و شکلات بخورند.
۷ـ به من گفته شده است که من در لبه مرز بیماری دیابت قرار دارم و نباید چیزی را کنترل کنم.
۸ـ انسولین باعث ناتوانی جنسی می‌شود.
۹ـ اگر مبتلا به دیابت هستید ولی دارو مصرف نمی‌کنید٬ نباید آن را جدی بگیرید و کنترل کنید.

برای مطالعه بیشتر:
۱ـ انجمن دیابت ایران.
۲ـ بنیاد جهانی دیابت.
۳ـ فدراسیون جهانی دیابت.
۴ـ انجمن دیابت آمریکا.
۵ـ سایت رسمی روز جهانی دیابت. 
۶ـ مرکز دیابت کلینیک مایو.
۷ـ مرکز ملی گردآوری اطلاعات دیابت.
۸ـ مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها - وابسته به وزارت بهداشت٬درمان و خدمات انسانی آمریکا.
۹ـ انستیتوی ملی دیابت وبیماری‌های گوارشی و کلیوی ـ وابسته به وزارت بهداشت٬ درمان و خدمات انسانی آمریکا.
۱۰ـ سلامت زنان ـ وابسته به وزارت بهداشت٬ درمان و خدمات انسانی آمریکا.
۱۱ـ سازمان جهانی بهداشت.

پزشکی : جداشدگی (پارگی) پرده شبكیهabadansaz2
شبكیه یك بافت عصبی حساس به نور است كه به صورت یك لایه نازك در داخل بخش خلفی كره چشم قرار گرفته است و نور را به پیام های عصبی تبدیل كرده به مغز می فرستد. بنابراین شبكیه یك نقش كلیدی در فرایند بینایی دارد.
پرده شبكیه بیشتر اكسیژن و مواد مصرفی خود را از یك لایه عروقی به نام مشیمیه (كوروئید) دریافت می كند كه دور تا دور شبكیه را احاطه كرده است. هر گاه ارتباط شبكیه با مشیمیه زیرین قطع شود به دلیل كمبود اكسیژن و مواد غذایی ابتدا شبكیه كاركرد خود را از دست می دهد و فرد دچار مشكل بینایی می شود، به علاوه اگر این وضعیت طول بكشد بافت های شبكیه به تدریج می میرند یا اصطلاحاً دچار نكروز می شوند كه یك وضعیت غیر قابل برگشت است.
به همین دلیل جدا شدگی پرده شبكیه یك اورژانس چشم پزشكی تلقی می گردد.
جدا شدگی پرده شبكیه به سه شكل اتفاق می افتد:
۱- نوع اول كه بسیار شایع تر از بقیه انواع است، در اثر ایجاد سوراخ در شبكیه پدید می آید، به این صورت كه پس از ایجاد سوراخ در شبكیه، زجاجیه (مایع داخل چشم) كه حالت آبكی پیدا كرده از راه سوراخ به پشت شبكیه نفوذ می كند و آن را از لایه های خارجی تر جدا می كند. اکثرا این سوراخ به دنبال جدا شدن مایع سفت زجاجیه از پرده شبکیه ایجاد می شود. یکی از علائم شایع در مراحل اولیه مگس پران و جرقه است.
۲- نوع دوم كه جدا شدگی كششی (tractional detachment) نام دارد وقتی اتفاق می افتد كه رشته های زجاجیه یا بافت های غیر طبیعی از سمت داخل شبكیه را تحت كشش قرار دهند و آن را از روی بافت های زیرین بلند كنند. این حالت بیشتر در افراد دیابتی اتفاق می افتد.
۳- نوع سوم جدا شدگی شبكیه كه چندان شایع نیست در اثر تراوش یا ترشح غیر طبیعی مایع در حد فاصل شبكیه و بافت های زیرین اتفاق می افتد. این حالت معمولاً ناشی از التهاب، خونریزی یا توده های غیر طبیعی داخل چشم است و به ندرت بصورت خود به خودی اتفاق می افتد.
افراد با ریسک بالا جهت جدا شدگی شبکیه شامل سن بالا، نزدیک بینی با شماره بالا، سابقه خانوادگی جدا شدگی شبکیه، دیابت، ضربه به چشم و بیماری های التهابی وتومور می باشد.
علائم
دیدن جرقه های نور در میدان بینایی (به ویژه اگر بخشی از شبكیه تحت كشش باشد احتمال بروز این علامت بیشتر است)
دیدن اجسام شناور در جلوی چشم كه ممكن است به صورت مگس پران، لكه های تاریك یا تار عنكبوت دیده شود.
تغییر شكل و كج و معوج شدن اشیاء مثل وقتی كه فرد از پشت یك شیشه موجدار به چیزی نگاه می كند.
احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم
كاهش دید ناگهانی
باید توجه داشت كه جدا شدگی پرده شبكیه باعث درد یا قرمزی چشم نمی شود و در مراحل ابتدایی هیچ تغییری در ظاهر چشم ایجاد نمی كند. بنابراین در صورت بروز هر یك از مشكلات فوق در اسرع وقت به چشم پزشك مراجعه كنید.
تشخیص
تشخیص توسط چشم پزشك با معاینه شبكیه، انجام می پذیرد. برای این منظور معمولاً لازم است مردمك با قطره های مخصوص باز شود و شبكیه با یك وسیله مخصوص به نام افتالموسكوپ بررسی شود. پزشك در این معاینه با بررسی محل و اندازه و نوع جدا شدگی شبكیه در مورد روش درمانی مناسب تصمیم گیری می كند.
در موارد نادری كه مثلاً به علت خونریزی، دیدن شبكیه با دستگاه افتالموسكوپ مقدور نباشد سونوگرافی چشم می تواند اطلاعات مفیدی در مورد وسعت، محل و گاهی علت جدا شدگی شبكیه در اختیار پزشك قرار دهد.
درمان
تنها درمان مؤثر برای جدا شدگی شبكیه، جراحی است. جدا شدگی شبكیه به هیچ وجه خود به خود و یا با مصرف دارو بهبود نمی یابد و باید جراحی هرچه سریع تر انجام شود. نوع جراحی مناسب بر اساس محل، اندازه، نوع و شدت جدا شدگی شبكیه تعیین می شود.
دو اصل اساسی در درمان جدا شدگی شبكیه عبارتند از:
۱- بستن سوراخ ها
۲- نزدیك كردن شبكیه به لایه های زیرین و دیواره خارجی چشم، بطوریكه شبكیه بتواند سر جای خود بچسبد.
بر این اساس روش های درمانی مختلفی وجود دارد:
چسباندن شبكیه با استفاده از لیزر یا انجماد (Laser Retinopexy) :
در این روش دور تا دور سوراخ لیزر یا منجمد می شود تا سوراخ بسته شود. این روش فقط برای بستن سوراخ است.
چسباندن شبكیه با استفاده از گاز (Pneumatic Retinopexy) : برای بعضی از انواع جدا شدگی شبکیه موثر است.
باكل اسكلر (Scleral buckle) :
این روش، شایع ترین روش درمان جدا شدگی پرده شبكیه است. در این روش یك باكل ( یك اسفنج یا نوار سیلیكونی نرم) با بخیه به اسكلرا ( صلبیه یا همان سفیدی چشم) دوخته می شود و مثل یك كمربند تنگ دیواره خارجی را به سمت داخل فشار می دهد و آن را به شبكیه كنده شده نزدیك می كند تا شبكیه فرصت كند در جای خود بچسبد.
در صورتی كه مایع زیادی در پشت شبكیه جمع شده باشد در حین جراحی این مایع تخلیه می شود تا شبكیه سریعتر به دیواره خارجی چشم بچسبد. به علاوه در حین عمل لبه سوراخ های شبكیه نیز با استفاده از لیزر یا قلم كرایوتراپی بسته می شود.
باكل اسكلرا به صورت دائمی در جای خود باقی می ماند و نیازی به خارج كردن ندارد ( مگر آنكه مشكل خاصی ایجاد كند). باكل از بیرون دیده نمی شود و تغییر بارزی در ظاهر چشم ایجاد نمی كند امابه خاطر ایجاد فشار و تغییر شكل كره چشم می تواند باعث نزدیك بینی شود.
ویتركتومی (Vitrectomy) :
در موارد شدید، پیشرفته و عارضه دار جدا شدگی شبکیه از روش های فوق نمی توان جهت درمان استفاده کرد. روش ویترکتومی جراح را قادر می کند که به طور مستقیم طی عمل جراحی وارد چشم شود.
مایع داخل چشم (زجاجیه) را بر دارد، سوراخ شبکیه را ببندد و سپس با تزریق مواد خاصی داخل چشم سبب چسبیدن شبکیه گردد.
نتیجه جراحی
نتیجه جراحی چسباندن شبكیه به دو عامل مهم بستگی دارد:
۱- طول مدت زمانیكه شبكیه از جای خود كنده شده بوده است.
۲- وضعیت مركز بینایی (ماكولا)
ماكولا یا مركز بینایی بخش مركزی شبكیه است كه مسئول دید دقیق مستقیم است. در صورتیكه قبل از عمل ماكولا از جای خود كنده نشده باشد نتیجه عمل نسبتاً خوب است، اما در صورتیكه ماكولا از جای خود كنده شده باشد بیمار پس از عمل دید ضعیفی خواهد داشت.
نتیجه بهتر موقعی حاصل می شود که عمل جراحی خیلی زود پس از اتفاق افتادن جدا شدگی شبکیه انجام پذیرد.
همانطور كه گفته شد وضعیت دید پس از عمل به وضعیت ماكولا و مدت زمانیكه شبكیه از جای خود جدا شده بوده بستگی دارد. بطور كلی هرچه جداشدگی پرده شبكیه كوچكتر و از مركز شبكیه دورتر باشد نتیجه جراحی بهتر و هر جه جدا شدگی بزرگتر و به مركز شبكیه نزدیك تر باشد نتیجه بدتر خواهد بود.
پیشگیری
در صورت بروز هر گونه علامت؛ احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم، دیدن جرقه های نوری، بروز مگس پران جدید و یا افزایش تعداد مگس پران (اجسام شناور در جلوی چشم)، دیدن شبكه های تور مانند در جلوی چشم، هر نوع كاهش دید ناگهانی سریعا جهت بررسی بیشتر به چشم پزشک مراجعه نمائید.